Cách bày trí bàn thờ gia tiên chuẩn phong thủy

Bài trí bàn thờ gia tiên sao cho đúng?

Từ trong tiềm thức, người phương Đông hay gần hơn là người Việt Nam và người Trung Quốc luôn để nơi thờ cúng là một nơi trang trọng và đầy tính uy nghiêm. Bàn thờ chính là nơi uy nghi, nơi thờ phụng các thế hệ trước nhiều đời, có gia đình thờ cúng nhiều thế kỷ. Nơi thờ cúng có tác dụng giáo dục rất cao với các thế hệ nối tiếp để giữ ghìn nề nối gia đình, tránh những tật xấu của xã hội, hơn nữa bảo vệ truyền thống gia đình do các vị tiền bối tạ ra, sau đó tới việc phấn đấu sao cho phát danh dòng họ tổ tiên.

Thờ cúng tổ tiên là một trách nhiệm mang tính truyền thống và tâm lý cao, có tính cách luân lý đối với con người Việt Nam, nó mang ý nghĩa thể hiện nhu cầu tình cảm kết nối ấm dương và niềm tin, khắc ghi về huyết thống trong môi trường gia tộc. Vì thế mỗi khi hết năm, tới tết việc chăm chút lại bàn thờ của gia đình là điều mà trong mỗi chúng ta luôn ý thức đầu tiên và cao nhất.

Bàn thờ phải sạch sẽ

bàn thờ chính là nơi các bậc tiền nhân ngự tại đó, vì thế vị trí đặt bàn thờ phải là nơi có khí tốt, nơi cao nhất trong nhà và là trung tâm của ngôi nhà. Việc này mang lại sự tôn kính và tránh những bụi bặm gió máy và côn trùng. Chúng ta nên thường xuyên lau dọn sạch bàn thờ một cách tỷ mỷ và ưu tiên vì tính quan trọng của bàn thờ trong tín ngưỡng tâm linh.

Về việc vệ sinh ta có thể dùng chổi hay khăn lau bàn thờ riêng, không nên dùng chung các vật dung vệ sinh đó để vệ sinh những đồ vật khác. Nước lau bàn thờ cũng phải là nước sạch, đôi khi có các gia chủ tính rất cẩn thận đã đun nước trầu, nước lá bồ đề để lau cho sạch sẽ.

Trong tiềm thức người dân Việt ta, thì người đã ìa xa cõi đời và người đang sống trong dương gian đều có một mối quan hệ vô hình nhưng vô cùng mật thiết với nhau. Nơi thờ tụng là một nơi thiêng liêng trong gia đình, cũng là nơi cất giữ những ký ức liên kết tình cảm giữa các thế hệ, chính vì lẽ đó thì việc giữ sạch sẽ bàn thờ mát mẻ chính là thể hiện lòng tôn kính của thế hệ sau đối với các thế hệ trước. Cũng thể hiện sự tâm linh ở mỗi cá nhân.

Giữ bàn thờ sạch sẽ tức là phải sạch sẽ thường xuyên chứ không phải nhân dịp ngày lễ tết hay giỗ chạp hoặc một sự kiện mới chăm chút. Nhưng vào những khoảng thời gian giáp tết, chúng ta mới thực sự hiểu được bầu không khí bận bịu và khẩn trương của việc dọn dẹp bàn thờ và sắm sửa những đồ thờ mới hay đánh lại, vệ sinh lại những đồ thờ khác như lau khung ảnh hay là vệ sinh đèn thờ bằng đồng… Những việc tưởng rằng là nhỏ nhưng chính đó thể hiện nhu cầu giao hòa giữa thế giờ dương gian và thế giới khác nơi những linh hồn ngự trị. Mang giá trị tâm linh thiêng liêng.

Các công việc nội trợ vệ sinh đồ đạc trong gia đình xưa nay vẫn thường do phụ nữ làm vì nó đòi hỏi tính tỉ mỉ và cẩn thận điều này giải thích cho việc đàn ông thường vụng hơn phụ nữ trong khoản nhà cửa. Tuy nhiên thì việc vệ sinh bày biện bàn thờ lại ưu tiên do nam giới trong nhà đảm nhiệm, đơn giản vì việc đấy nặng nhọc hơn, nhưng lý do chính là người đàn ông là trụ cột gia đình nên phải đại diện cho gia đình chăm lo nơi ngự của tiền nhân để tỏ lòng tôn kính.

Phụ nữ trong gia đình thường gắn với các công việc mang mác bếp núc, nấu nướng và dọn dẹp nhà cửa hay gian bếp. Vì sao lại có chuyện này, quả đúng từ văn hóa xưa cho tới nay vẫn vậy. Cuộc sống hiện đại bây giờ, ở những nơi đô thị ta không còn phân biệt những công việc nào dành cho ai, cho đàn ông hay phụ nữ như bây giờ nữa, thời điểm bình đẳng. Việc bày bàn thờ, thắp nhang trên bàn thờ giờ đây không phân biệt giới nào cả, tuổi tác cũng không quá phân biệt như ở nông thôn. Nhưng không vì thế mà đánh mất đi cái nết xưa ông cha truyền lại, mọi người trong nhà vẫn rất ưu tiên người lớn tuổi nhất trong nhà ra khấnm thắp hương cho tiền nhân trong những ngày lễ tối quan trọng như Tất niên, đêm giao thừa, mừng năm mới, cúng tiễn

Cần bày biện bàn thờ ra sao

Ngoài vấn đề vị trí trung tâm và vị trí cao thì người Việt ta còn quan tâm tới hướng của nhà mình và tuổi của chủ nhà để quay mặt bàn thờ về hướng tốt hợp với phong thủy nhất. Ngày thường dọn dẹp vệ sinh bàn thờ có thể chưa sâu sát kỹ được do quỹ thời gian bị hạn chế vào việc làm ăn nuôi sống gia đình song nhưng ngày lễ quan trọng thì nhất định phải chăm chút bàn thờ cho cẩn thận càng tỉ mỉ chu đáo sẽ càng tốt.

Về bố cục, trên mặt bàn thờ thì chính giữa ta nên đặt bát hương ( nghĩa là tinh tú) và trên bát hương nên có cây trụ để cắm hương vòng ( trung tâm vũ trụ), hai bát hương khác được đặt ở phía bên trái và phía bên phải tạo ra thế Tam Tài. 2 cây đèn dầu được bố trí ở 2 góc 2 cây đèn đầu hoặc cây cắm nến tượng trưng cho bên trái Mặt Trời còn bên Phải là mặt Trăng. Khi cúng lễ tổ tiên dù cho thỉnh cầu hay xám hồi dân ta thường đốt nến hoặc đèn dầu và thắp hương. Mọi điều cầu mong đều được mang theo các vòng hương khói chuyển tới các bậc tiền nhân.

Về các lễ vật cúng thường là những bộ quần áo vàng mã giấy tiền cho các bậc tiền nhân, mấy cái ly nhỏ và bình trà, đĩa hoa quả to sẽ được đặt nơi trung tâm của bàn thơ, thêm một bình hoa to không thể thiếu hũ rượu ngon. Xung quanh nên bày thêm bánh trái sao cho cân đối và nhìn đẹp hơn.

Chọn hoa thờ cúng cũng khôn ghề đơn giản, hoa thì có hoa tươi, hoa giả làm bằng giấy bạc giấy vàng để thể hiện cho âm và dương giao hòa, về chất liệu hoa này thì để được rất lâu chỉ cần vệ sinh là dùng được. Còn nói về hoa tươi nhân dân ta thường sẽ ưa chuộng hoa cúc, huệ, mai, đào, lay-ơn. Riêng hoa đào thường để cúng tổ tiên ngày Tết. Sáng ngày 30 tết, việc chăm chút bàn thờ Tết nên được hoàn tất. Tùy theo năng lực kinh tế và văn hóa vùng miền, ta có thể có thêm cặp dưa hấu xanh, thuốc lá và bánh chưng trên bàn thờ…

Nên thắp sáng cho bàn thờ ngày Tết từ ngày ba mươi. Có gia đình dùng hương vòng, có người lại thích hương que loại lớn vì cháy liên tục có thời gian dài tới vài ngày có tác dụng biểu tượng như các vì sao đang tỏa sáng và thể hiện sự ân cần của thế hệ sau. Khói hương khi được đốt lên tạo ra sự ấm cúng cho ban thờ, mang tình cảm và mong ước hạnh phúc gia đình toàn vẹn. Trong ngày Tết Hương hay được dùng phổ biến là các loại hương có mùi thơm dễ chịu như hương bài, hương nhài hay hương trầm… đều là những kiểu hương có mùi thơm hết sức đặc biệt cho nhân dân của mỗi vùng miền tổ quốc Bắc Trung Nam.

Về bày mâm ngũ quả. Phải biết qua ngũ hành: Thủy – Hỏa – Mộc – Kim – Thổ các yếu tố làm ra vũ trụ và cách vận hành của vũ trụ. Lẽ thường thì ngũ tức là 5 nghĩa là 5 loai quả có 5 màu sắc khác nhau như màu xanh của chuối, màu vàng của bưởi , màu đỏ của quả hồng, trắng của lê và da cam của quýt, các màu thể hiện sự kỳ vọng về: Phúc ( sự giàu có) – Quý ( sự sang trọng) – Thọ ( Sống lâu) – Khang (khỏe mạnh) – ninh(bình yên).

Cứ mỗi nơi vùng miền lại có khái niệm riêng về ngũ quá và mang các ý nghĩa khác nhau. Người miền Nam đọc sẽ chại âm hay đơn tiết hóa một số từ, ví như quả mang cầu thì người ta sẽ gọi đơn tiết là Cầu ( sự thỏa mãn khi cầu xin), sung ( Sung túc, sung mãn) – Vừa ( quả dừa) – đủ ( đủ xài đọc lái thành xoài).

Người ngoài Bắc lại hướng đến ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn, đúng là phật thủ hay là nải chuối có hình như bàn tay che chở của đức phật cho dân chúng, quả bưởi, dưa hấu thể hiện cho sự đầy đặn no đủ tròn ven mang sức sống căng tràn, các màu sáng tươi tắn của Quýt hay Hồng lại mang đến may mắn và cát tường. Trong cuộc sống hiện đại, mâm ngũ quả trên bàn thờ dân ta càng phong phú hơn về các loại hoa quả bởi có những quả nhập từ nước ngoài và Việt Nam không có. Hiện nay thế giới phẳng có tính dung hợp văn hóa rất cao, Người dân ta rất sáng tạo và có thể nhìn ra các yếu tố thích hợp và nhiều giá trị trong tâm linh mỗi con người dân tộc.

Sau cùng thì những hoa quả đẹp nhất, những loại quả tinh túy thì sẽ được bày biện để thể hiện tính hiếu kính với thành viên đời trước. Bàn thờ tết ngoài việc là nơi những thế hệ sau bày tỏ lòng hiếu của mình mà hơn nữa nơi gửi gắm những sự yêu thương, và kỳ vọng một năm mới An khang nhiều niềm vui hơn. Nhà ở xưa kia, bàn thờ sẽ được đặt cố định ở trung tâm của khu vực nhà ở. Khi ta đi vào phía của chính có thể nhìn thấy ngay bàn thờ trước đó là bộ bàn tiếp khách với cách xếp sắp rất quen thuộc, ngoài ra còn thấy hiên nhà, sân rồi đến vườn bên cạnh ngôi nhà chính.

Ngày nay, nhà hiện đại với các không gian hiện đại hơn và hơn nữa có điều kiện sống cao hơn từ đó thì suy nghĩ và lối sống cũng văn  minh hơn nên các cách bố trí nơi ở rất đang dạng và hợp lý hơn. Thường nhà phố ngày nay người ta sẽ bố trí bàn thờ trên nơi cao nhất đó là tầng thượng vì khu vực đó là khu vực thoáng mát và nơi tôn nghiêm nên tránh va chạm hơn.

Tuy nhiên có những gia đình lại để bàn thờ tầng thấp để cho những người gia trong nhà chăm lo khói hương hàng ngày dễ dàng hơn. Công việc chăm chút bàn thờ là cộng việc mang tính giao dục rất cao do đó nên khuyến khích con cháu chăm chỉ lau rọn bàn thờ để nhớ về tổ tiên. Có nhiều trường hợp người ta gắn bà thờ liền tường ở ngay không gian phòng khách.

Mẫu bàn thờ phù hợp với diện tích nhà hẹp như trung cư hoặc nhà phố

Bàn thờ phải cao hơn những người trong gia đình, cao quá cũng không tốt vì khó đảm bản an toàn, quá thấp cũng không nên vì thiếu lòng tôn nghiêm và hiếu kính. Trường hợp bàn thờ có nhiều tầng nên sắp xếp ngôi thứ cao nhất trên cao và xuống dần. Nếu là tủ thờ thường có hộc chưa đồ ( chứa gia phả, hương, vàng…). Nếu là bàn thờ có bệ là bê tông thì nên kê tủ nhỏ vào khoảng trống để để đồ thuận tiện cho việc sử dụng.

Nên thiết kế phòng thờ kết hợp với phòng sách, tiếp khách hay là nơi thưởng trà, hoặc nơi sinh hoạt chung trang trọng. Tránh bố trí nơi ngủ hoặc giải trí nơi thiếu trang nghiêm và kém phù hợp với tính chất phòng thờ thuộc tính Âm. Như vậy nghĩa là tùy theo từng gia đình thì nên có cách bày trí sao cho phù hợp với sự nghiêm chỉnh và yên tĩnh.

Trong những ngôi nhà ngày này, như chung cư thì nên mang lại cả sự thẩm mỹ và giản dị, tránh trang trí quá lòe loẹt. Nên bài trí bàn thờ theo hướng mộc giản đơn nhưng k được u tối vì nhà thì mang tính Dương chứ không được mang nhiều tính âm.

Làm Bát Hương thế nào?

1. Để làm bát hương phải có tờ Duệ hiệu, Thần sa, Vàng tấm (vàng thật nhưng là vàng bụi)  mỗi bát 1 gói Thất Bảo, 3 tờ tiền âm, 3 tờ tiền mới (màu đỏ)

2. Dùng bút đỏ viết vào tờ Duệ hiệu tên Thần linh hoặc thờ ai đó thì ghi vào ( bằng chữ Nho, nếu không biết Nho thì chữ Quốc ngữ cũng được)  Cụ thể là:
+  Thờ Thần linh thì ghi: “Thần linh bản xứ Ngũ phương ngũ thổ chi thần vị”
+  Thờ Gia tiên thì ghi:  “Thủy Tổ (.Họ…  ) Tộc chi thần vị ”
+  Thờ Thần Tài thì ghi: ” Chúa Thần Tài, Chúa Thổ địa chi Thần vị”
+  Thờ người mới chết ( tức bát hương ở bàn thờ Tang) thì ghi:  “Chính hồn Nguyễn Văn A sinh năm… Tử năm…Chi thần vị” gói lại cùng các thứ trên để đáy bát rồi đổ tro nếp lên trên hoặc cát, chọn giờ tốt, ngày tốt ( ngày có có trực Trừ ) thì đặt lên bàn thờ thắp mỗi bát 5 nén hương và khấn gọi nhập bát hương . sau khi khấn gọi 3 lần xong, tay bắt ấn ( ngón cái đặt lên đầu ngón giữa) và đọc nhỏ 3 lần câu chú: :” OM MA NI PADME HUM “ [1]